Katarakt, göz içindeki doğal merceğin zamanla saydamlığını yitirmesidir. Renkler soluklaşır, farlar ve güneş ışığı göz kamaştırır, okumak için giderek daha fazla ışık gerekir ve gözlük numaranız değişse de görüş netleşmez. Kataraktı ortadan kaldıran tek tedavi ameliyattır: bulanıklaşan mercek çok küçük bir kesiden parçalanarak alınır ve yerine saydam, yapay bir göz içi lens yerleştirilir. İşlem boyunca uyanık kalırsınız; uyuşturma çoğunlukla damla ile yapılır ve aletleri ya da yapılanı görmezsiniz.
Çoğu kişi için ameliyatın kendisi işin kolay kısmıdır. Asıl karar mercek seçimidir, çünkü uzağı, yakını ve ara mesafeyi hayatınızın geri kalanında nasıl göreceğinizi bu belirler. Bu sayfada işlemin kime uygun olduğunu, İstanbul'daki kısa konaklamanın nasıl planlandığını, haftalar içinde iyileşmenin nasıl ilerlediğini ve rezervasyondan önce sorulması gerekenleri bulacaksınız.
Ameliyat zamanı geldi mi, beklemek mi gerekir?
Kataraktın mutlaka alınması gereken sabit bir evre yoktur. Ameliyat genellikle bulanıklık günlük yaşamı etkilemeye başladığında önerilir: özellikle gece araç kullanmak, okumak, çalışmak, hobiler ve güvenle dolaşabilmek. Erken ameliyat her zaman gerekli değildir; doğru zamanı göz doktorunuzla birlikte belirlersiniz. UV filtreli güneş gözlüğü kullanmak, meyve ve yeşil yapraklı sebzelerden zengin beslenmek, sigarayı bırakmak ve diyabeti iyi kontrol altında tutmak ilerlemeyi yavaşlatabilir; ancak oluşmuş bir kataraktı hiçbir yöntem geri döndürmez.
Seyahat konusunda açık olmak gerekir. Fransa ve Belçika'da standart monofokal mercekle yapılan katarakt ameliyatı genellikle kamu sağlık sigortası kapsamındadır. Bu ülkelerden gelenler için İstanbul'a seyahat, çoğunlukla bulunduğunuz ülkede karşılanmayan bir mercek seçeneği (örneğin multifokal ya da genişletilmiş odak derinlikli mercek) istendiğinde veya bekleme süreleri uzun olduğunda anlamlıdır.
Şu durumlarda ameliyatın ertelenmesi ya da farklı bir planın seçilmesi daha doğru olabilir:
- diyabetiniz veya tansiyonunuz henüz kontrol altında değilse;
- gözde aktif bir enfeksiyon, iltihap ya da tedavi edilmemiş blefarit varsa; önce bunun düzelmesi gerekir;
- makula dejenerasyonu, glokom veya diyabetik retinopati gibi başka bir göz hastalığınız varsa; bu durum sonucu sınırlayabilir ve yaşadığınız yerde yakın takip gerektirir;
- gözlükten tamamen kurtulmayı umuyor ama makula sorunu, belirgin göz kuruluğu ya da sık gece sürüşü gibi multifokal merceğin daha az uyduğu bir durumunuz varsa;
- kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsanız: ilacı asla kendiniz bırakmayın, ancak cerraha önceden bildirin.
Ameliyat nasıl yapılır, mercek nasıl seçilir?
Her şey ayrıntılı bir muayeneyle başlar: görme keskinliği, göz içi basıncı, gözün ön bölümü ve göz dibi incelenir, ardından biyometri yapılır. Biyometri gözün uzunluğunu ve korneanın eğimini ölçer; yerleştirilecek merceğin gücü bu ölçümlerle hesaplanır. Cerrah ayrıca işinizi, ekran kullanımınızı, okuma ve araç kullanma alışkanlıklarınızı sorar; mercek seçimini bunlar yönlendirir.
Standart teknik fakoemülsifikasyondur. Birkaç milimetrelik bir kesiden giren ultrason probu bulanık merceği parçalayıp alır, merceğin ince dış zarı olan kapsül yerinde bırakılır. Katlanmış yapay mercek bu kapsülün içine yerleştirilir ve orada açılır. Kesiler genellikle kendiliğinden kapanır, dikiş gerekmez. İşlem göz başına çoğunlukla yaklaşık 20 dakika sürer; sert ya da karmaşık kataraktlarda daha uzun sürebilir. Anestezi lokaldir: damla, bazen göz çevresine iğne, gerekirse hafif sedasyon.
Klasik yöntem mi, lazer destekli mi?
Femtosaniye lazer destekli ameliyatta kesileri lazer açar, kapsülü keser ve mercek alınmadan önce onu yumuşatır. Bazı aşamalarda hassasiyet katabilir, ancak her zaman gerekli değildir. Her iki yöntem de güvenli ve etkilidir; cerrah gözünüzün yapısına göre öneride bulunur.
Başlıca mercek türleri
- Monofokal: tek bir mesafeyi, çoğunlukla uzağı net verir. Okuma gözlüğü gerekir; gece araç kullanırken en rahat seçenek olmayı sürdürür.
- Torik: buna ek olarak astigmatı düzeltir; geri kalan özellikleri temel aldığı mercek türü gibidir.
- Multifokal: çoğunlukla okuma gözlüğü ihtiyacını ortadan kaldırır, ancak parlama, ışıkların çevresinde hale ve kontrast kaybı yapabilir.
- Genişletilmiş odak derinlikli (EDOF): bilgisayar ekranı gibi ara mesafeyi iyileştirir; yakın için gözlük yine gerekebilir, hale görülebilir.
- Işıkla ayarlanabilen: ameliyattan sonra ince ayar yapılabilen tek türdür; bunun için ek ışık seansları ve bir süre koruyucu gözlük gerekir.
Premium denilen merceklerde hale ve parlamanın ne sıklıkta görüldüğüne dair yayımlanmış bir yüzde yoktur; dolayısıyla kimse bu riski size dürüstçe sayısallaştıramaz. İyi bir muayene bu riski geçiştirmez, alışkanlıklarınızla birlikte tartar.
İstanbul'daki konaklamanız, gün gün
Tek göz için 3 ila 4 gün planlayın. Örnek bir program:
- 1. gün: varış, otele transfer, muayene, ayrıntılı göz incelemesi ve biyometri. Mercek seçimi sizinle birlikte kesinleşir.
- 2. gün: ameliyat. Klinikte toplam birkaç saat geçirir, koruyucu kapak, damlalar ve yazılı talimatlarla otele dönersiniz. Görme birkaç saat bulanık kalır.
- 3. gün: ertesi sabah kontrol: göz içi basıncı, yara iyileşmesi ve merceğin konumu değerlendirilir. Damla düzeni sizinle birlikte yeniden gözden geçirilir.
- 4. gün: gerekirse ek kontrol, ardından cerrah uçuşa uygunluğunuzu onayladığında dönüş uçuşu.
Cerrahların çoğu gözleri tek tek ameliyat eder. İki göz aynı seyahatte yapılacaksa ikincisi genellikle ilk göz kontrol edildikten sonra ayrı bir günde ele alınır; bu da konaklamaya birkaç gün ekler. Mümkünse yanınızda bir refakatçi olsun: ameliyat günü iyi göremez ve araç kullanamazsınız.
Uçuş konusunda öneriler farklılık gösterir. Bazı havacılık tıbbı rehberleri göz içi bir ameliyattan sonra yaklaşık bir hafta beklemeyi önerirken, birçok göz cerrahı göze gaz verilmediği için sorunsuz geçen katarakt ameliyatından birkaç gün sonra uçuşa izin verir. Göze gaz verilmişse (bu, olağan katarakt ameliyatının parçası değildir) bekleme süresi sülfür heksaflorür için iki hafta, uzun etkili perflorpropan için altı haftadır. Sizin gözünüz için kararı yola çıkmadan önce cerrah verir.
Yazılı teklifinizde neler yer almalı?
Esthappy muayeneyi, cerrah ve klinik ücretlerini, oteli, havalimanı ve klinik transferlerini ve tercümanı organize eder. Yazılı teklif neyin dahil olduğunu tek tek göstermelidir, özellikle:
- ameliyat öncesi muayene ve biyometri;
- önerilen merceğin türü ve modeli, tek gözün mü iki gözün mü dahil olduğu;
- planlanmışsa lazer desteği;
- İstanbul'daki ameliyat sonrası kontroller;
- göz damlaları ve koruyucu kapak;
- otel gecesi sayısı ve transferler;
- ek bir işlem ya da daha uzun konaklama gerekirse nasıl ilerleneceği.
Haftalar içinde iyileşme
İlk 24 saat: bulanık görme, gözde kum batması hissi, sulanma ve hafif rahatsızlık olağandır. Dinlenin, damlaları tam olarak yazıldığı gibi kullanın ve geceleri koruyucu kapağı takın.
İlk hafta: görme çoğunlukla birkaç gün içinde düzelmeye başlar; çoğu kişi 2 ila 5 gün sonra masa başı işine döner. Gözü ovuşturmaktan, havuzdan, tozlu ortamlardan, göz makyajından ve ağır kaldırmaktan kaçının. Okuma ve ekran kullanımı ölçülü olarak mümkündür.
2. ila 4. hafta: damlalar genellikle azaltılarak yaklaşık dört hafta sürer. Görme oturmaya devam eder; renkler çoğu zaman öncekinden daha canlı görünür.
1. ila 3. ay: göz dengelendikten sonra, genellikle bir ay civarında, gerekirse yeni gözlük reçetesi yazılır. Multifokal ya da EDOF mercekte beynin yeni görme biçimine alışması haftalar, hatta aylar sürebilir; hale çoğu zaman zamanla daha az fark edilir hale gelir.
Daha net görmenin ötesinde birçok kişi daha bağımsız olduğunu, gündelik işlerde kendine daha çok güvendiğini ve özellikle loş ışıkta daha güvenle hareket ettiğini anlatır; bu, ileri yaştaki kişiler için ayrıca önemlidir.
Riskler ve nasıl azaltıldıkları
180.114 ameliyatı kapsayan ulusal bir denetimde, başka bir göz hastalığı bulunmayan gözlerin %94,6'sı 6/12 veya daha iyi görme düzeyine ulaşmış; başka hastalık varsa bu oran %79,9 olmuştur. Ameliyat sırası komplikasyonlar %4,2, arka kapsül yırtığı %1,95, ilk üç ayda endoftalmi (göz içinde ciddi enfeksiyon) %0,03 ve ilk üç ayda retina dekolmanı cerrahisi %0,03 oranındadır.
Diğer olası sorunlar arasında göz içi basıncının geçici yükselmesi, iltihap, kornea ya da sarı noktada ödem, hedeflenen güçten sapan veya yerinden kayan mercek ve göz kuruluğu sayılabilir. Aylar ya da yıllar sonra merceğin arkasındaki kapsül bulanıklaşabilir; bu durum muayenehanede kısa bir lazer işlemiyle giderilir. Riskler; özenli bir ön değerlendirme, doğru biyometri, antibiyotik korumasıyla birlikte steril çalışma, damlaların düzenli kullanımı ve ellerin gözden uzak tutulmasıyla azaltılır.
Rezervasyondan önce sorulacaklar
- Gözlerim ve alışkanlıklarım için hangi merceği öneriyorsunuz, diğerlerini neden önermiyorsunuz?
- Gözlerimde multifokal ya da EDOF merceği daha az uygun kılan bir durum var mı?
- İki gözüm de ameliyat edilecek mi, hangi günlerde?
- Lazer desteği öneriyor musunuz, benim durumumda neyi değiştirir?
- Merceğin modeli ve gücü hakkında bana yazılı olarak ne verilecek?
- Ne zaman uçabilirim, döndüğümde beni kim takip edecek?
Eve döndükten sonra
Yola çıkmadan önce yaşadığınız yerde bir göz doktorundan, tercihen ilk haftalar içinde, randevu alın ve damla düzenini kimin takip edeceğini netleştirin. Uzaktan takip için fotoğraf ve bilgi gönderebilirsiniz; ancak fotoğraf muayenenin yerini tutmaz. Artan ağrı, kötüleşen görme, yayılan kızarıklık ya da yeni başlayan ışık çakmaları, uçuşan cisimler veya görüşün önüne inen bir perde varsa aynı gün yerel bir göz doktoruna başvurun.
Ameliyat raporunuzu, damla reçetenizi ve özellikle takılan merceğin modelini ve gücünü yazılı olarak yanınızda götürün. Bundan sonraki her göz muayenesinde ve gözlük reçetenizin yazımında bu bilgi gerekecektir.